RadioPitsiriki.gr

Πως το παιχνίδι καλλιεργεί τη Συναισθηματική Νοημοσύνη των Παιδιών

Κουκουράκη Χαρά

                                                       

B.S Psychology and Techniques- Παιγνιοθεραπεία, Ειδικός Προσχολικής και Ειδικής Αγωγής

 

 

 

 

 

Σύμφωνα με τον Goleman (1990),  η συναισθηματική νοημοσύνη είναι «Η ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Η ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα δικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις».

Τα συναισθήματα αποτελούν φυσιολογικές εκφάνσεις του ανθρώπινου ψυχισμού. Είναι αυτό που ένας άνθρωπος «αισθάνεται», όχι ως απλή αίσθηση αλλά ως κάτι βαθύ, εσωτερικό, που επιδρά στο σώμα μέσω βιολογικών αντιδράσεων (πχ καρδιακός ρυθμός) και την «ψυχή» του και σχεδόν πάντα εκφράζεται (στο πρόσωπο, στη φωνή, στη στάση του σώματος) και είναι παρατηρήσιμο από τους άλλους μέσω ψυχοσωματικών εκφράσεων. Εύκολα μπορούμε για παράδειγμα, να αντιληφθούμε ένα θυμωμένο παιδί όταν σφίγγει μπουνιές τα χέρια του και φωνάζει δυνατά η ένα φοβισμένο παιδί, που τρέμει και διστάζει να κοιτάξει το περιβάλλον γύρω του.
Η Συναισθηματική Νοημοσύνη και οι Συναισθηματικές Δεξιότητες αναπτύσσονται σταδιακά στο Παιδί.
Τους πρώτους μήνες ζωής, το βρέφος εκφράζει τα βασικά συναισθήματα κυρίως με τις διαφορετικές εκφάνσεις κλάματος. Μετά τον 6ο μήνα τα συναισθήματα είναι διαφοροποιημένα και αποτυπώνονται με κλασικές εκφράσεις στο πρόσωπο, όπως χαμόγελο, σφίξιμο φρυδιών, κλπ.
Προς το τέλος του 1ου έτους τα βρέφη είναι σε θέση να διακρίνουν πότε μία κατάσταση είναι καινούρια ή αν κάποιο ξένο πρόσωπο αποτελεί απειλή για τα ίδια και εκφράζουν έκπληξη ή δυσφορία αντίστοιχα.
Στα μέσα του 2ου έτους τα νήπια αρχίζουν να κατανοούν τους κοινωνικούς κανόνες. Ελέγχουν σε πρώτο στάδιο τη συμπεριφορά τους κι εκφράζουν ενσυναίσθηση για πρώτη φορά.
Στο 4ο έτος αρχίζουν να κατανοούν τα συναισθήματα και τις αιτίες τους και στο τέλος του 5ου έτους περιγράφουν συναισθηματικές καταστάσεις όπως φοβισμένος, θυμωμένος, λυπημένος, χαρούμενος.
Τα παιδιά μεταξύ 4 και 5 ετών αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων. Και τότε αρχίζει η ανάπτυξη της Θεωρίας του Νου, η οποία συνεχίζεται ως και την ενήλικη ζωή. Αυτό σημαίνει, πως το Παιδί πλέον αρχίζει να κατανοεί τις διαφορετικές επιθυμίες που έχουν διαφορετικά άτομα, ότι δεν έχουν όλοι την ίδια σκέψη για ένα θέμα και ότι υπάρχουν και “κρυφά συναισθήματα”, δηλαδή οι άνθρωποι μπορεί να μη δείχνουν πάντα αυτό που αισθάνονται, να δείχνουν κάτι άλλο.
 
Βασικός ρόλος των Ενηλίκων είναι να βοηθήσουν τα παιδιά να χτίσουν τις Συναισθηματικές τους Δεξιότητες και την Συναισθηματική τους Νοημοσύνη. Δηλαδή, να μάθουν τα παιδιά σταδιακά
• Να αναγνωρίζουν το πώς νιώθουν
• Να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με τρόπους που δεν πληγώνουν τους άλλους
• Να ελέγχουν τον Παρορμητισμό τους και την ένταση των συναισθημάτων τους
• Να αντιληφθούν ότι έχουν όλοι (άρα και οι άλλοι) συναισθήματα
• Να κατανοήσουν ότι διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικά συναισθήματα
• Να ανταποκρίνονται στο Συναίσθημα των άλλων
• Να δείχνουν Ενσυναίσθηση
• Να σέβονται τα ίδια τους τα Συναισθήματα και να χτίσουν την Αυτοεκτίμησή τους
• Ότι όλα τα συναισθήματα είναι χρήσιμα, όσο άβολα κι αν μας κάνουν να νιώθουμε. Γι αυτό και όλα χρειάζεται να γίνονται αποδεκτά. Αυτό που δεν είναι πάντα αποδεκτό είναι ή συμπεριφορά με την οποία κάποιος εκφράζει το συναίσθημά του, όταν αυτή πληγώνει άλλους, πχ χτυπάω, βρίζω, μειώνω, κλπ.
 
Τα παιδιά με καλά αναπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη
• Έχουν λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς και καλύτερες σχολικές επιδόσεις
• Αναπτύσσουν εμπιστοσύνη προς τον εαυτό τους
• Έχουν θετική αυτο-εικόνα
• Είναι ανοιχτά στο να εξερευνήσουν καινούρια πράγματα και να δοκιμάσουν διαφορετικές εμπειρίες.
• Είναι πιο κοινωνικά και πιο αρεστά στις παρέες τους
• Ως ενήλικας συνήθως διακρίνεται από σταθερότητα στις διαπροσωπικές του σχέσεις.

Για να βοηθήσετε τα παιδιά σας να χτίσουν Συναισθηματική Νοημοσύνη κάντε το Παίζοντας!

 
-Κάθε φορά που παίζετε, περιγράψτε στο παιδί το συναίσθημα που αναγνωρίζετε πίσω από τη συμπεριφορά του (πχ. Απογοητεύτηκες πολύ που σου είπα ότι φτάνει η ώρα να μαζέψουμε και πέταξες το παιχνίδι μακριά)
-Δείτε στον καθρέπτη και σε φωτογραφίες τις εκφράσεις που παίρνει το πρόσωπό του όταν βιώνει ένα αντίστοιχο συναίσθημα. Παρατηρήστε άλλους ανθρώπους.
-Διαβάστε παραμύθια και παίξτε κουκλοθέατρο. Στη συνέχεια μιλήστε πως ένιωσαν οι ήρωες, τι τους ώθησε να νιώσουν έτσι, πως αντέδρασαν και τι ίσως θα έκαναν εκείνα στην θέση του ήρωα.
-Ζωγραφίστε το συναίσθημα που το παιδί κουβαλάει ή δώστε του μορφή μέσα από μια κατασκευή, με πηλό, ή πλαστελίνη.
-Παίξτε παιχνίδια ρόλων και μέσα από τον διάλογο και την διάδραση δώστε στο παιδί να έλθει σε επαφή με δύσκολα συναισθήματα, όπως ο θυμωμένος πελάτης, ο γκρινιάρης γείτονας, κλπ.
Με τα παιχνίδια ρόλων τα παιδιά αναπαριστούν ζητήματα που τα προβληματίζουν και μέσω της αναβίωσης έρχονται πιο κοντά στην αποδοχή καταστάσεων και βρίσκουν λύσεις στα προβλήματά τους. Επικοινωνούν, συνομιλούν, αναπτύσσουν δεξιότητες επικοινωνίες. Μαθαίνουν να γίνονται ενεργοί ακροατές. Έρχονται αντιμέτωποι με τα συναισθήματα των άλλων και χτίζουν την ενσυναίσθηση και την αποδοχή τους.
-Φτιάξτε ένα Συναισθηματόμετρο για να δείχνει το παιδί κάθε φορά την ένταση των συναισθημάτων του.
-Παίξτε με Κάρτες Συναισθημάτων
-Εκφράστε το συναίσθημά σας τραγουδώντας, χορεύοντας, παίζοντας μουσική ή ζωγραφίζοντας.
-Παίξτε Παντομίμα με εκφράσεις Συναισθημάτων
-Τις ώρες αναμονής στο σουπερ μάρκετ, κλπ, παίξτε το « Ποιος είναι εδώ χαρούμενος, λυπημένος, κλπ?» και μαντέψτε τα συναισθήματα των άλλων κοιτώντας τις εκφράσεις τους.
-Φτιάξτε ένα βαλιτσάκι ή κουτί « πρώτων βοηθειών», το οποίο θα έχει μέσα παιχνίδια με τα οποία το παιδί θα μπορεί να παίξει για να ηρεμήσει όταν είναι συναισθηματικά φορτισμένο. Αφότου ηρεμήσει, συζητήστε μαζί του το τι έγινε, πως ένιωσε , πως αντέδρασε και πως θα μπορούσε να αντιδράσει.
 

Οι δεξιότητες έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων διδάσκονται, δεν έρχονται από μόνες τους . Μέσα από τη δική σας Ωριμότητα, Καθοδήγηση και Υπομονή θα αναπτύξουν και τα Παιδιά τον δικό τους Συναισθηματικό Κόσμο.

 

Κουκουράκη Χαρά                                 

B.S Psychology and Techniques- Παιγνιοθεραπεία, Ειδικός Προσχολικής και Ειδικής Αγωγής

 
Τηλέφωνο κινητό: 6943869689
Τηλέφωνο σταθερό: 2841083395
Email: koukourakichara@gmail.com
Facebook Page: Κουκουράκη Χαρά- Παιγνιοθεραπεία , Εκπαίδευση & Συμβουλευτική Γονέων ή πατήστε στο σύνδεσμο παρακάτω… ΚΟΥΚΟΥΡΑΚΗ ΧΑΡΑ